Al meer dan drie jaar werkt JGZ Kennemerland met digitale dossiers om de groei, de gezondheid en ontwikkeling van kinderen bij te houden. 'Een paar ouders hebben zich gemeld omdat ze zich zorgen maakten over hun privacy. Bij de papieren dossiers was dat trouwens niet anders.'

Riemke Rip, stafarts bij Jeugdgezondheidszorg Kennemerland (de jeugdgezondheidszorginstelling voor 0- tot 4-jarigen in Midden-en Zuid-Kennemerland) is direct betrokken geweest bij de overgang van papieren naar digitale dossiers. Zij vertelt dat er een bewuste keuze is gemaakt om vooral te investeren in een optimale digitale registratie.
'Het contact met ouders en kind staat centraal, ook in digitale registratie. Alle medewerkers hebben daarom een cursus gevolgd om te leren hoe je een consult doet met een pc. De artsen en verpleegkundigen kregen in de aanloopperiode meer tijd per consult om te wennen aan het digitaal registeren. Dat werd langzamerhand afgebouwd en nu houden we de oorspronkelijke tijden aan.'

Uniformiteit van registratie
Rip is vooral enthousiast over de uniformiteit van registratie, de beschikbaarheid van gegevens dankzij het digitale systeem en het feit dat de gesprekken nu veel meer over de inhoud van het werk gaan. 'Nu praten we bijvoorbeeld over waarom we bepaalde informatie willen registreren en wat we ermee doen.' Rip vindt het digitaal dossier JGZ echt een grote vooruitgang, het ondersteunt het werkproces. 'Kinderen die bijvoorbeeld in aanmerking komen voor voor- en vroegschoolse educatie, krijgen automatisch een aantekening. De arts en verpleegkundige zien dan dat ze moeten verwijzen.'

Flyers met informatie
De afgelopen vier jaar hebben alle kinderen van 0 tot 4 jaar die bij JGZ Kennemerland staan geregistreerd, een digitaal dossier gekregen. Voor de kinderen die nog een papieren dossier hadden, werd het papieren dossier indien nodig geraadpleegd. Belangrijke informatie en alle nieuwe informatie staan echter in het digitaal dossier JGZ. De overgang van papieren dossiers naar digitale is voorspoedig verlopen, blikt Rip terug. 'We hebben in het begin flyers uitgedeeld om ouders te informeren over de verandering. Daar hebben we geen negatieve reacties op gekregen.'

Bescherming privacy
Vanuit de media zijn er wel negatieve reacties geweest omdat de digitale dossiers de privacy van ouders en kinderen zouden schenden. 'Het is een misvatting dat iedereen in de dossiers kan kijken. De privacy is bij de digitale dossiers net zo goed beschermd als bij de papieren. En ook voor professionals geldt dat zij geen toegang hebben tot bepaalde delen van dossiers. Partners in de Centra voor Jeugd en Gezin kunnen alleen inzage krijgen met toestemming van ouders.' Rip vindt het jammer dat er veel misverstanden zijn over de digitale dossiers. 'Een paar ouders hebben zich gemeld omdat ze zich zorgen maakten over hun privacy. Bij de papieren dossiers was dat trouwens niet anders.'

Wat verandert er bij de digitalisering van het medisch dossier van de JGZ? Gaan artsen en verpleegkundigen andere zaken noteren dan voorheen op papier?

‘Artsen en verpleegkundigen noteren in het digitaal dossier dezelfde bevindingen die ze voorheen in het papieren dossier schreven’ zegt jeugdarts Wike Lijs van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid.

Betere overdracht, betere zorg
‘Nieuw in het digitale dossier is dat artsen en verpleegkundigen deze bevindingen op uniforme wijze gaan noteren. Dat is belangrijk, want kinderen krijgen betere zorg als hun dossier een goed beeld geeft van hun gezondheid en ontwikkeling, en als die informatie feilloos wordt overgedragen aan de arts of verpleegkundige die de zorg voor het kind overneemt. Duidelijke overdracht is een voorwaarde voor goede zorg.’

Uniforme inhoud
De uniforme inhoud van het dossier is gebaseerd op een lijst van aspecten van gezondheid en ontwikkeling bij kinderen: de Basisdataset Jeugdgezondheidszorg (BDS JGZ). Lijs: ‘Is er reden tot zorg of extra aandacht, dan registreert de arts of verpleegkundige volgens de begrippen uit deze lijst. Voor een volgend contact van de arts of verpleegkundige die het kind in zorg heeft, is dan duidelijk waar hij op moet letten.’

Alleen noteren wat nodig is
Lijs: ‘In publieke discussies over de BDS wordt regelmatig gesuggereerd dat van elk kind alle onderwerpen worden ingevuld. Dat beeld is niet juist. Sterker nog: er is in Nederland niet één kind waarvan de arts of verpleegkundige alle antwoordmogelijkheden invult. Dat zou namelijk betekenen dat alle bijzonderheden ten aanzien van gezondheid en ontwikkeling die kunnen optreden, daadwerkelijk een rol zouden spelen bij dat ene kind. We zien in de praktijk het tegenovergestelde: bij de meeste kinderen zijn de meeste bijzonderheden niet aan de orde. Daarover wordt dan ook niets genoteerd.’

Eén keer is genoeg
De opzet van het digitaal dossier sluit zoveel mogelijk aan bij het gebruik in de praktijk. Dubbel werk wordt vermeden, zegt Lijs: ‘In het digitaal dossier hoeven bevindingen nog maar één keer te worden vastgelegd, al horen ze bij verschillende aspecten van gezondheid en ontwikkeling. Ouders hoeven vragen over de gezondheid van hun kind daardoor in principe maar één keer te beantwoorden. De BDS JGZ maakt ook dat het dossier efficiënter kan worden ingevuld. Zo is het mogelijk om hele rubrieken aan te vinken als ‘nagevraagd’ als er geen bijzonderheden zijn.’